Сыдық Мұхамеджанов талантты композиторлардың бірі, оның тамаша әуендері
әр қырлы шығармашылығы, аға буын композиторлар мектебінің негізін қалаушы және
60-шы жылдары шыққан композиторлардың арасында байланыс түйін болып табылады...
Қазақ – көне
дәуірден бастау алатын күрделі де бай тарихы, сан қырлы мәдениеті, өзіндік игі
ғұрып – дәстүрі бар, этнографиялық ахуалы әр қилы, пейілі өзінің байтақ
даласындай кең де қонақжай халық. Халқымыздың бітім болмысын зерттеген этнограф
ғалымдардың атап өткеніндей, қазақ – жайшылықта тәубешіл, жаугершілікте
тәуекелшіл, зерделі де ойшыл, сабырлы да төзімді, шыдамды да жомарт, елгезек те
еліктегіш, кеңпейіл де кішіпейіл, ерегескенмен ерегесетін, доспен дос бола
алатын, әділдікті бағалай білетін халық. Қаз дауысты Қазыбек бидің сөзімен
айтқанда:
Домбыра – кең даланы мекен еткен
қазақ жұртының ең аяулы да қасиетті аспабы. Сымдай тартылған қос ішекте сан
ғасырдың сан алуан сипаты, ақыл – ойы, көңіл- күйі жатыр. Домбыра – көшпелі
елдің көне көз шежіресі, көпті көрген қарияның көкірек күйі. Не бір аруақты,
дарынды дала перзенттерін аты ұмытылып кетсе де, сары алтындай шығармалары тот
баспай бізге аман жетті. Олар халық аспаптарына арнап шығарған шығармаларын
«күй» деген бір-ақ сөзбен атаған...
1982 жылы қыркүйек айы, бәріміз
жазғы демалыстан оралған кезіміз. Филармония директоры – жақын арада
дирижерлікке композитор Н.А.Тілендиевтің келетінін, шақырып жатқанын, хабарлады.
Біз бір – бірімізден Н.А.Тілендиев туралы сұрастырып, директордан көп мағлұмат
алдық. Ол композитор, дирижер екенін, ол кезде Қазақфильмнің директоры екенін
білетінбіз. Бір күні үзіліске шықсақ, директордың кабинетінен ол кісі де шығып
бара жатыр екен. Біз жамырай амандастық, ол кісі салқын амандасты да, жүріп
кетті. Ұзын бойлы, қара ұзын тері плащ киген, басында тері кепка, денесі тік.
Көзіміз бақырайып, бұрын естімесек, көрмегенбіз, бір – бірімізге қарадық та
қалдық. Енді тосып жүрміз, қашан келер екен, деп. Қыркүйектің ортасына таман
келді де бәрімізбен жеке – жеке танысып, әр аспаптың дыбысын тыңдады. Келесі
жолы өзінің бірнеше шығармаларын алып келді. Осылай қызу жұмыс басталып кетті.
Ансамбльдің құрамын үлкейтіп, тағы да музыканттар шақырып 30 – дан асыра,
оркестр көлеміне жеткізіп, 1982 жылы қазан айының 15 жұлдызында, Қазақтың
Жамбыл атындағы филармонияның концерттік залында тұңғыш концертімізді өткіздік.
Содан бері 15 қазан оркестрдің туған күні болып есептелінеді...
Тіршілік өзі қалай дамыды?
Тірі затты құрайтын элементтер бір-бірімен қалай бірікті? Қазіргі таңда бұл
сұрақтар бойынша дәйекті жорамал құруға мүмкіндік беретін мәлімет көп және
жеткілікті. Тіршіліктің пайда болуы жайлы теорияны Пфлюгер, Дж. Холдейн және Р.
Бейтнер ұсынды. Бірақ толық түрде бұл теория биохимик, академик А.И.Опариннің
1924 жылы жазылған "Тіршіліктің пайда болуы” деген еңбегінде қарастырылды. Бұл
теория бойынша тіршіліктің пайда болуы – Жердегі ұзақ эволюцияның - алдымен
атмогидросферадағы химиялық, одан кейін биологиялық эволюциялардың нәтижесі.
Бұл концепция қазіргі кезде ғылыми ортада ең танымал. Сондай - ақ көрсетілген
тұжырым ғалымдардың басым көпшілігімен мақұлданған...
шөптерді қоректену және дәрі-дәрмек ретінде пайдалануды үйреніп,
жануарлардың мінезін бақылап, оларды қолға үйретті, рудамен тәжірибе
жасап, әртүрлі металдарды балқытып шығаруды үйренді. Табиғатпен алуан
түрлі тәжірибе жасау барысында адам өзінің өмірін ыңғайлы етуге
бағытталған көптеген әдіс – айланы ойлап тапты. Қазіргі замандағы біз
ыңғайлылық, денсаулық және ойын - сауық үшін былай қарағанда өзінен өзі
болуы керек сияқты көрінетін заттар мен құбылыстар ғылымның арқасында
пайда болған. Қазіргі заманда ғылым түсінігінде, адамзат баласының
жүріп өткен жолдары көрсетіледі және адамның қалыптасуының құралдары
мен әдістері болып табылған, ғылымның тарихи – мәдени құбылыс ретінде
пайдалануының нысандары көрініс тапқан...
– Туған жер – өз үйің ғана тұрған жер емес, өз халқыңның кіндік қаны
тамған , ата – бабаңның достар, салты қалыптасқан , тірлік қарекетін
бастаған жер. Ал оның кешесі, бүгіні, ертеңі туралы біз білуіміз керек.
Сондықтан алтын бесік Алтай туралы, оның табиғаты, байлығы туралы сыр
шертелік. Айтпақшы, Алтай деген сөздің мағынасын кімбіледі, кім айтады?
«Алтай» монғол тілінен қазақшаға аударғанда «алтын» деген мағына
береді. Былайша айтқанда, «алтын тау». Халық жердің атауын оның негізгі
қасиетіне қарай қойып отырған ғой. Алтай өзінің атына лайық байлыққа
ежелдение. Оның қойнауынан Менделеев кестесіндегі барлық металдар
табылады ( ден аса өзендер, көлдер бар)...
Осыған дейін, біз мәліметтерді пернетақтадан негізіп, оларды экранға
шығардық, программа жұмысы кезінде олар компьютердің оперативті жадында
сақталатын да, есептеулер біткеннен кейін бұл мәліметтер жоғалып
кетеьін. Жұмыс нәтижесін келешекте пайдалана алу үшін, мысалы, оларды
есептеулерге пайдалану үшін немесе жңа мәліметтерді алу үшін, оларды
есте сақтап қалу керек. Ондай тәсілдердің ьірі мынадай: нәтиже экранға
шыққан соң қолға қаламсап (қарындаш) және бір бет қағаз алып, бұл
мәліметтерді жазып алу. "Дербес компьютерлер” дәуірінің басында оларды
"үй тапсырмасы” деп атаған да, шын мәнінде солай болған. Қазіргі
кездегі дербес компьютерлердің барлығы ақпаратты сақтауға арналған
арнайы құрылғылармен жабдықталған. Қызметтеріне қарай оларды: магниттік
ақпарат тасымалдаушылар немесе жазылатын CD- дискілер деп атайды.
Ақпаратты сақтау осы тасымалдаушыларда ұйымдастырылады, бұл жағдайда
біз алған нәтижелерді солардың жадында сақтаймыз. Барлық мәліметтер осы
тасымалдаушыларда файлдар түрінде сақталады...
Алдыңғы тақырыпта сіз мәтіндік файлдарды ашуды, оған ақпараттарды
жазуды үйреніңіздер. Write()- процедурасын пайдаланып мәліметтерді бір
жолға, ал writeln()—процедурасын пайдаланып оларды бағанға жазуды
көрдік. Осы білгендерімізді пайдаланып, келесі есепті шешіп көрелік:
Пернетақтадан, өлшемі 100х100, элементтері бүтін сан болатын, екі
өлшемді массив енгізіледі. Осы массивті элементтерінің орналасу реті
бойынша, `МayFile5.in` атымен, мәтіндік файл түрінде жазатын, программа
жазу керек...
Егер мәтіндік файлдардағы жазбалар саны белгілі болса, онда
мәліметтерді оқу онша қиын емес. Ал, егер мәтіндік файлдағы жазбалар
саны белгісіз болса ше, онда не істейміз? Егер сізге орындалатын
әрекеттердің саны белгісіз болса, онда қайталану саны белгісіз цикл
операторларын қолдануға болатындығын білесіз.2.8.2 тақырыбында мәтіндік
файлдардың қасиеттерін сипаттаған болатынбыз, онда файлдың соңына файл
соңын көсететін белгі код қойылатыны жайлы айтылған. Олай болса,
мәліметтерді оқу файлдың соңы табылғанша жалғаса береді. Егер файл бос
болса, яғни онда ешқандай жазба жоқ, онда одан мәліметтерді оқуға
болмайды. Осы айтылғандарды тұжырымдай келе, алғы шарт циклін қолдану
керек екеніне көзіміз жетті. Файл соңы белгісін анықтау үшін, EOF(Name
Var)-процедурасын қолданады ағылшын тілінде EndOf File—файл соңы деген
сөзден қысқартылып алынған. Жақшаның ішіне assing() процедурасында
көрсетілген файлдың нақтылы атымен байланыстыратын айнымалы атауы
жазылады. EOF(Name Var)-процедурасының мәні, False(жалған)-болады егер
файл соңына жетпеген болса Ture(ақиқат)-болады, егер файлдың соңы
анықталған болса. Олай болса, алғы шарт циклін қолданғанда Not
EOF(Fileln)-шарты әзірше ақиқат болса, онда цикл орындала береді, яғни
файл соңы анықталғанша...
Гость, мы рады вас видеть. Пожалуйста зарегистрируйтесь или авторизуйтесь!