– Туған жер – өз үйің ғана тұрған жер емес, өз халқыңның кіндік қаны
тамған , ата – бабаңның достар, салты қалыптасқан , тірлік қарекетін
бастаған жер. Ал оның кешесі, бүгіні, ертеңі туралы біз білуіміз керек.
Сондықтан алтын бесік Алтай туралы, оның табиғаты, байлығы туралы сыр
шертелік. Айтпақшы, Алтай деген сөздің мағынасын кімбіледі, кім айтады?
«Алтай» монғол тілінен қазақшаға аударғанда «алтын» деген мағына
береді. Былайша айтқанда, «алтын тау». Халық жердің атауын оның негізгі
қасиетіне қарай қойып отырған ғой. Алтай өзінің атына лайық байлыққа
ежелдение. Оның қойнауынан Менделеев кестесіндегі барлық металдар
табылады ( ден аса өзендер, көлдер бар)...
Осыған дейін, біз мәліметтерді пернетақтадан негізіп, оларды экранға
шығардық, программа жұмысы кезінде олар компьютердің оперативті жадында
сақталатын да, есептеулер біткеннен кейін бұл мәліметтер жоғалып
кетеьін. Жұмыс нәтижесін келешекте пайдалана алу үшін, мысалы, оларды
есептеулерге пайдалану үшін немесе жңа мәліметтерді алу үшін, оларды
есте сақтап қалу керек. Ондай тәсілдердің ьірі мынадай: нәтиже экранға
шыққан соң қолға қаламсап (қарындаш) және бір бет қағаз алып, бұл
мәліметтерді жазып алу. "Дербес компьютерлер” дәуірінің басында оларды
"үй тапсырмасы” деп атаған да, шын мәнінде солай болған. Қазіргі
кездегі дербес компьютерлердің барлығы ақпаратты сақтауға арналған
арнайы құрылғылармен жабдықталған. Қызметтеріне қарай оларды: магниттік
ақпарат тасымалдаушылар немесе жазылатын CD- дискілер деп атайды.
Ақпаратты сақтау осы тасымалдаушыларда ұйымдастырылады, бұл жағдайда
біз алған нәтижелерді солардың жадында сақтаймыз. Барлық мәліметтер осы
тасымалдаушыларда файлдар түрінде сақталады...
Алдыңғы тақырыпта сіз мәтіндік файлдарды ашуды, оған ақпараттарды
жазуды үйреніңіздер. Write()- процедурасын пайдаланып мәліметтерді бір
жолға, ал writeln()—процедурасын пайдаланып оларды бағанға жазуды
көрдік. Осы білгендерімізді пайдаланып, келесі есепті шешіп көрелік:
Пернетақтадан, өлшемі 100х100, элементтері бүтін сан болатын, екі
өлшемді массив енгізіледі. Осы массивті элементтерінің орналасу реті
бойынша, `МayFile5.in` атымен, мәтіндік файл түрінде жазатын, программа
жазу керек...
Егер мәтіндік файлдардағы жазбалар саны белгілі болса, онда
мәліметтерді оқу онша қиын емес. Ал, егер мәтіндік файлдағы жазбалар
саны белгісіз болса ше, онда не істейміз? Егер сізге орындалатын
әрекеттердің саны белгісіз болса, онда қайталану саны белгісіз цикл
операторларын қолдануға болатындығын білесіз.2.8.2 тақырыбында мәтіндік
файлдардың қасиеттерін сипаттаған болатынбыз, онда файлдың соңына файл
соңын көсететін белгі код қойылатыны жайлы айтылған. Олай болса,
мәліметтерді оқу файлдың соңы табылғанша жалғаса береді. Егер файл бос
болса, яғни онда ешқандай жазба жоқ, онда одан мәліметтерді оқуға
болмайды. Осы айтылғандарды тұжырымдай келе, алғы шарт циклін қолдану
керек екеніне көзіміз жетті. Файл соңы белгісін анықтау үшін, EOF(Name
Var)-процедурасын қолданады ағылшын тілінде EndOf File—файл соңы деген
сөзден қысқартылып алынған. Жақшаның ішіне assing() процедурасында
көрсетілген файлдың нақтылы атымен байланыстыратын айнымалы атауы
жазылады. EOF(Name Var)-процедурасының мәні, False(жалған)-болады егер
файл соңына жетпеген болса Ture(ақиқат)-болады, егер файлдың соңы
анықталған болса. Олай болса, алғы шарт циклін қолданғанда Not
EOF(Fileln)-шарты әзірше ақиқат болса, онда цикл орындала береді, яғни
файл соңы анықталғанша...
Титі файлдар тікелей қатынау файлдарына жатады, ол оның қатал
ұйымдастырылғанына байланысты. Бұрында айтып өткеніміздей, типті
файлдың компоненттері біркелкі, қатаң тәртіптегі көлемде орын алады.
Сонымен тұтас блок бар делік және оған қатынауды ұйымдастырғанда, оған
олардың орналасуы жайлы қосымша ақпараттарды сақтау қажет емес. Типті файлдардан мәліметтерді оқуға арналған негізгі проуедураларды қарастырамыз.
Типті файлдармен жұмыс жасар алдында, мәтіндік файлдардағыдай, файл
атауын жариялау және файлдағы мәліметтердің типін көрсету керек,
нақтылы файл атауын байланыстыратын айнымалы атауын сипаттауымыз кереек
(2.8.5 тақырыбын қараңыз). Reset(<файл атауы>) – процедурасы файлдф оқуға ашады және көрсеткішті файлдың басына орналстырады.
Типті файлдан мәліметтерді оқу үшін read( ) процедурасын қолданады.
Берілген процедураның жұмысы кезінде, блоктан мәліметті оқыған соң,
көрсеткіш автоматтты түрде келесі жазбаға ауысады. Егер көрсеткіш соңғы
жазбаның соңынан тұрса, онда программа орындалуында қателік болады...
Массив анықтамасында айтылғандай, массив дегеніміз құрылымына және
қолдану тәсіліне байланысты, бір типті нөмірленген тізімдідер. Егер
әртүрлі типтегі мәліметтер берілген болсын. Осы тізімнен белгілі бір
жлыдар аралығында туған оқушыларды сұрыптап бөліп алу керек болсын.
Мәліметтерді сақтау үшін оған екі массмвке орын бөлуімізге болатын еді.
Бірінші массив (snring типті) оқушылардың аты жөнін сақтауға, екіншісі
сақтауға арналған. Егер бізге қосымша мәліметтер (мысалы: сыныбы, ұлты,
т.б.) енгізу керек болса, онда енгізуге тура келеді. Бір мезгілде
бірнеше массивпен жұмыс істеу және оларды смпаттамалары бойынша
сұрыптауға, әрине болады, бірақ үлкен жұмысты талап етеді. Сонымен
қатар бұл мәліметтерді файлда сақтау керек болса не істейміз?
Файлдар туралы сұрақтарды талдағанда айтылғандай, файл элементтері тек
бір типті элементтер болып келеді. Олай болса әр түрлі типтегі
элементтерді әрбір типке – жолдық типке айналдырып, мәтіндік файлдармен
жұмыс істеуіміз керек.
Мәліметтерді сақтай аламыз, бірақ болашақта бұл мәліметтермен жұмыс істеу жеткілікті қиындық туғызады.
Бұл қиындықтан шығу үшін мәліметтердің құрама типі қолданады.
Мәліметтердің бұл типі жазба деп аталады. Жазбалар әр түрлі типтегі
элементтер жиынтығынан тұрады. Жазба элелменттерін құраушыларды өріс
деп атайды да, әрбір өрістің өзіндік атауы болады. Әрбір жазбаның
бірегей атауы болады...
Гость, мы рады вас видеть. Пожалуйста зарегистрируйтесь или авторизуйтесь!